|
پاسارگاد – علي حاج محمدي: در كشور ما معمولا به دليل ضعف در اطلاعرساني كه دلايل مختلفي دارد حوادث زمينه ساز شايعات و حرف و حديث فراوان ميشوند. نمونه نزديك آن حادثهي اعدام دو محكوم در سيرجان بود كه شايعات، شنيدهها و اخبار فراواني را به همراه داشت . با دادستان عمومي و انقلاب سيرجان فرج الله كارگر در اين خصوص به گفتو گو نشستيم تا دلايل اين حادثه، عواقب آن و آنچه روي داد را جويا شويم.
* به عنوان اولین سوال میخواستم بپرسم که آیا حکم این افراد با توجه به جرمشان قطعا اعدام بوده، یا میشد حکم را به مجازاتهای دیگر تبدیل کرد؟
** این افراد با توجه به جرایمی که انجام دادهبودند مانند چندین فقره سرقت مسلحانه که با مجروح نمودن مالباختگان و تهدید و ایجاد ارعاب همراه بودهاست، همچنین سرقت مسلحانه از بانک تجارت نجف شهر و صندوق رسالت و بانک کشاورزی محارب شناخته شدند و اين افراد استحقاق حکم اعدام را داشت. اصولا سرقتهای مسلحانهای که امنیت عمومی را مخدوش بکند مي تواند از مصادیق محاربه باشد و حکم محارب هم میتواند اعدام باشد.
* این که در پرونده این دو فرد قتلی وجود نداشته کمکی به آنها نمیکرد؟
** نه، برای صدور حکم اعدام لزوما نیازی به وجود قتل در پرونده مجرم نيست.
* این که گفته میشود پرونده آنها به کمیسون عفو رفته بود ولی از آنجا گرفته شدهاست صحت دارد؟
** پرونده به کمیسون عفو رفته بوده و اعضای کمیسون عفو به اتفاق رای با درخواست عفوشان مخالفت کرده بودند سوابقش هم موجود است.
* در مورد اجرای حکم اعدام در ماه محرم، آیا با توجه به این ذهنیت که در این ماه خونریزی حرام است مانعی برای اجرای حکم اعدام وجود نداشت؟
** در این خصوص قضیه کاملا برعکس است. اجرای حدود اسلامی و احکام اسلامی یکی از مصادیق اجراي حکم خداوند است و میتواند از معروفات باشد و ماه محرم هم ماه احیا معروف است. آنچه گفته شده در خصوص جنگ و خونریزی است نه اجرای حدود خداوند. اجراي اين احكام در ماه محرم حتی بهتر هم هست زیرا از مصادیق امر به معروف است که امام حسین نیز براي برپايي آن به شهادت رسیدند.
* در خصوص نحوه اجرای حکم در نخستین مرحله با توجه به نزدیکی حاضرین به صحنه اجرای حکم، وارد کردن محكومین بدون چشم بند، اجازه به آنها که با مردم صحبت کنند و آنها را تحریک کنند، همچنین بیبرنامگی در اجرای حکم مانند اینکه مشخص نبود چه کسی ماشین نیسان را حرکت دهد و موارد دیگر آیا به نظر شما این حکم با مدیریت صحیح و هماهنگی لازم اجرا شد؟
** برآورد همه این بود که با توجه به اینکه اینها سارق مسلح بودند ودر یک مقطع زمانی نسبتا طولانی امنیت عمومی شهر را در معرض آسیب و خدشه قرار دادهبودند، رضایت عمومی بر این است که این حکم سریعا اجرا شود و کسی هم تصور نمیکرد که ممکن است مردم مشکلاتی را بر سر راه اجرای این حکم به وجود آورند. ما انتظار داشتیم که مردم حتی برای اجرا به ما کمک کنند و بر همین مبنا در ملا عام حکم اجرا شد و در حد متعارف تدابیر اندیشیده شده بود ولی با توجه به شرایطی که پیش آمد نیاز به تصمیمات آنی داشت. این مشکلی که به وجود آمد ناشی از تضاد و تعارض بین برآورد خواست عمومی مردم و آنچه که در عمل اتفاق افتاد بود و من باید ابراز تاسف کنم از این روحیه ساختار شکنی که در این ماجرا به وجودآمد و برخی واقعا ساختارشکنی کردند. اصلا معنی ندارد در اجرای حکم دو سارق مسلح که بیش از 30 فقره سابقه سرقت دارند و عمده سرقتهای آنها مسلحانه با نقاب، در شب، همراه با آزار و اذیت مال باختگان بوده، کسی بخواهد مدافع باشد. جای تاسف است که افرادی بخواهند با اجرای این حکم خدایی و قانونی مقابله کنند. همه باید مقامات اجرایی امنیتی و قضایی را كمک کنند که ریشه جرم خشکانده شود و همه باید کمک کنند که حکم خدا اجرا شود، نه این که کمک کنند که این سرنوشت برای اجرای یک حکم رقم بخورد. اینکه چرا چشم افراد بسته نبوده، چیزی در آئین نامه ذکر نشده است. البته ما نمیگویيم که همه افرادی که در این جمع بودند مانع از اجرای حکم شدهاند.
* فکر نمی کنید نحوه اجرا و نزدیکی مردم به صحنه، شیونهای مادر و اقوام معدومین، صحبتهای خود این افراد، باعث شد که احساسات بر مردم قالب شود و دست به این کار بزنند؟
** اولا نمیشود بستگان یک مجرم را درجايي بازداشت كرد که به صحنه نیایند چون اين كار بازداشت غيرقانوني است. معمولا رسم است که بستگان محکومین خودشان حاضر نمیشوند. حضور اعضاي خانواده اين افراد در محل اعدام در نوع خود یک کار استثنایی بود. این احتمال هم وجود دارد که شاید بستگانش از قبل برنامهريزي كرده بودند. در مورد فاصله هم، معمولا عرف به همین شکل است همه جا هم به همین شکل اجرا میشود مردم هم میتوانند تماشا کنند و مشکلی هم پیش نمیآید. البته در این شرایط هر کس با هر انگیزهای ممکن است اقدام به کار خرابکارانه بزند. نمیخواهم بگويم که همه چيز بدون مشکل اجرا شد. بررسی نحوه اجرا خود کار کارشناساني است که نیاز به بررسی و تحقیق دقیق دارد. ولی در حد متعارف و معمول مقدمات دیده شده بود. این جریان از جمله حوادث نادری بود که میتواند تجربهای باشد برای دیگران. یکی دیگر از دلایلی که منجر به این حادثه شد این بود که از آخرین اعدام در ملا عام سالها میگذرد و مردم به ویژه جوانان آشنایی چندانی با این جو نداشتند و یک پدیدهی جدیدی برای جوانان بود.
* بعد از اتفاقی که صبح افتاد و مجرمان فرار داده شدند شورای تامین امنیت تشکیل شد تصمیمات آن جلسه چه بود؟
** محور تصمیمگیری شورای تامین بیشتر دستگیری محکومین بود چون دیگر محکومی نبود که برای اعدام مجدد آن تصميمگیری شود. خود من هم به همه مقامات انتظامی، امنيتي دستور دادم که به قید فورت نسبت به دستگیری معدومين اقدام کنند. تا اینکه پیگیریها پاسخ داد و خوشبختانه این افراد در کمتر از 6 ساعت در یک فرایند پیچیده امنیتی قضایی پلیسي زنده دستگیر شدند. بعد از دستگیری، هیچ تصمیمی در خصوص اجرای مجدد حکم در آن محل گرفته نشد و علت تجمع مردم در آن محل هنوز برای ما مشخص نیست. شاید بر اساس یک شایعه مردم فکر كردهبودند که این افراد چون دستگیر شدهاند دوباره اعدام میشوند در صورتی که در شورای تامین هیچ تصمیمی در این خصوص گرفته نشد. هیچ مقامی، اعلامی در این خصوص نکردهاست و منشا حضور مردم مشخص نیست.
* محل اجرای حکم در حاشیه شهر بود و به قول شما قرار هم نبوده کسی اعدام شود چه لزومی داشت که نیروهای انتظامی با مردمی که در آنجا جمع شده بودند درگیر شوند و این اتفاق تلخ رقم بخورد؟
** گزارش شد که عدهای در آن محل جمع شدهاند. جمعی از مسئولین به ویژه مقامات انتظامی امنيتي و قضايي برای بررسی اوضاع به محل رفتند؛ چون هر تجمعی امکان تبدیل شدن به یک حادثه و بحران و ایجاد مشکلاتی را دارد. فلسفهی حضور مسئولین در آنجا هم اصلا به معنی اجرای مجدد حکم در آن محل نبود. اصلا هیچ برنامهریزی برای اجرای مجدد حکم اعد ام صورت نگرفته بود. ممكن است حضور مسئولین در آنجا اين ذهنیت را ایجاد کرده باشد که قرار است در این محل محكومين مجددا اعدام شوند كه تاكنون اثبات نشده است. کم کم جو حاکم به سمتی رفت که مردم اقدام به حرکت به سوی مسئولان كردند و با نیروی انتظامی درگير شدند. این که چرا مامورین در آنجا حضور داشتند مسولین نیروی انتظامی باید به آن پاسخ دهند. ولی علی القائده چون یکی از وظایف نیروی انتظامی پیشگیری از وقوع جرم است آنها در آنجا حضور یافته بودند تا از مشکلات احتمالی جلوگیری کنند. ولی اینکه مقامات قضایی اعلام کرده باشند و از نیروی انتظامی خواسته باشند که در محل حضور به هم برساند چنین چیزی نبوده.
* با توجه به اینکه میفرمایید هیچ برنامهای برای اجرای مجدد حکم نبوده و حتی محکومین در صحنه حضور نداشتند آیا نیروی انتظامی در كنترل اوضاع و مدیریت بحران ضعیف عمل نکردهاست؟
** نیروی انتظامی چون یک نیروی مسلح است و وظیفهاش در چهار چوب مقررات مقابله با تجمعات غیر قانونی است وظیفه دارد که همه جا حاضر و ناظر باشد تا مشکلی پیش نیاید. این وظیفه ایجاب میکند که در صحنهها حاضر و در شرايطي با كار به درگيري كشيده ميشود. قضاوت در مورد عملکرد نیروی انتظامی یک کار ساده نیست و نمیشود پیشداوری کرد. اين كار نیازمند تشکیل پروندهاست تا در یک فرایند کارشناسی دقیق اتفاقات ارزیابی و رصد شود. همه شرایط مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد بعد عملكردها مورد قضاوت قرار گیرد.
* در مورد اجازه تیر و اینکه آیا نیروی انتظامی اجازه استفاده از اسلحه را داشته یا نه سوالاتی وجود دارد پاسخ شما چیست؟
** در این مورد یک شایعهای وجود دارد که دادستان اجازه تیر دادهاست. اصلا هیچ مقام قضایی دستور تیر نمیدهد. قانونی داريم به نام قانون بکارگیری سلاح . در این قانون آمده است که همهی نيروهاي مسلح و کسانی كه بر اساس قانون اسلحه در اختیارشان است باید مقررات حمل و استفاده از سلاح را رعایات کنند. اگر در این چهار چوب باشد هیچ مشکلی متوجه آنها نیست. نیاز به دستور هیچ مقام قضایی هم نیست. در بحث نظامي و انتظامي آن ممکن است سلسله مراتب فرماندهی وجود داشته باشد که بحث دیگری است ولی اینکه دادستان دستور تیر داده است حرف عبث و بیارزشی است.
* در اعلامیهای که شورای تامین داد، آمده بود که برخی از مردم مسلح به سلاح گرم بودهاند آیا این گفته صحت داشت؟
** در اين مورد گزارشهایی شده و در بعضی موارد شهودی وجود دارد که در بین جمعيت افرادی بودند که اسلحه کمری و اسلحه نوع دیگر داشتند که هم به سمت مامورین تیراندازی میشده و هم به سمت مردم. همه این موارد در حال بررسی است و اثبات قطعی نشده است.
* در نهایت محكومين کی و کجا اعدام شدند؟
** با توجه به جریاناتی که پیش آمد و تعدادی هم کشته شدند دیگر مصالح اقتضا نمیکرد که حکم در سیرجان اجرا شود؛ لذا این افراد همان روز در ساعت 10:30 شب در زندان کرمان اعدام شدند، 45 دقيقه بالاي دار بودند، برخي از مقامات انتظامي و قضايي هم حضور داشتند در نهايت اين دو نفر در قطعه معدومین واقع در جاده جوپار دفن شدند. این که بعضی شایعات مبنی بر فرار این افراد وجود دارد کاملا مردود و بي اساس است و عکس و مدارک اعدام این افراد موجود است.
* آمار دقیق کشته شدگان و مجروحین چند نفر است؟
4 کشته که دفن شدهاند و بیست و چهار نفر مجروح. مجروحین اکثرا از کمر به پائین مجروح هستند. دو سه نفر همان شب اول ترخیص شدند و مابقی هم مورد مداوا قرار گرفته و اکثرا نیز تاکنون ترخیص شدهاند.
* با افرادی که کشته شدهاند چگونه برخورد می شود؟
** خانوادههای این افراد شکایت خود را تقدیم کنند. دادسرای نظام و ما پیگیری میکنیم و مطمئن باشید که وفق قانون با آنها برخورد میشود و حق و حقوق این افرا ضایع نخواهد شد. حق و حقوق این افراد محفوظ است ضمن اینکه هیچ کس راضی به این اتفاق نبود و همه مسئلان اجرایی وقضایی، امنيتي و انتظامي بسیار از این حادثه ناراحت هستند. لازم به ذکر است که بر خلاف برخی شایعات باید عنوان کنم که در بین مجروحین هيچ کودک، زن، پیرمرد و پيرزني وجود نداشته است.
* آیا هیچ تغییری تاکنون در فرماندهی نیروی انتظامی داده شدهاست و آیا تصمیمی در این خصوص وجود دارد؟
** این موضوع مربوط به حوزه کار انتظامی میشود. ولی تا این لحظه چنین تصميمی گرفته نشده و فرمانده نيروي انتظامي كما في السابق به عنوان فرمانده در حال انجام خدمت مي باشد.
* در جریان این ماجرا چند نفر دستگیر شدهاند و وضعیت آنها چگونه است؟
** در جریان این قضیه کسانی که در ربودن و همكاري و فراري دادن محكومين دخالت داشتند مورد پيگرد قرار گرفتند. 28 نفر دستگیر شدند که 18 نفر روانه زندان و 10 نفر هم آزاد شدند. عوامل دیگری هم هستند که شناسایی شدهاند ولی متواری هستند. کلیه افرادی که در این ماجرا دخالت داشتهاند مورد پیگرد قرار خواهند گرفت.
* شایعه شد که شما در این حادثه آسیب دیدید؟
** اين فقط یک شايعه بود. بنده و هيچ يك از قضات سيرجان كوچكترين آسيبي نديدهايم.
* آیا اجرای این حکم هیچ ربطی به وقایع اخیر و فضای ملتهب سیاسی کشور داشته است؟
** من قاطعانه اعلام میکنم که این اعدام هیچ زیر ساخت سیاسی نداشته و اساسا سیستم قضایی کاری به مسائل سیاسی ندارد.
اما چند نکته لازم است عنوان کنم که از نقاط قوت این ماجراست. اول اینکه دستگیری این افراد در کمتر از 6 ساعت امری بود که جز با لطف خداوند میسر نمیشد و خداوند کمک کرد. نکته دیگر مدیریت مدبرانه شورای تامين شهرستان بر مسائلی که بعد از کشته شدن این افراد در شهر وجود داشت. در واقع یک بحران یک روزه ایجاد شد و در همان روز هم به پایان رسید. البته نقش امام جمعه محترم و نماینده محترم مردم نیز در این ماجرا و كنترل بحران بسیار زیاد بود. از خانوادههای آسیبدیدگان اين ماجرا نيز تشکر ميكنم که با خويشتنداري و همكاري با مسئولان کمک کردند فضای آرامش در شهر حفظ شود.
|
